Viêm mũi cấp và mãn tính: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Viêm mũi là thường xảy ra khi thay đổi thời tiết. Đây là tình trạng viêm niêm mạc mũi do nhiều nguyên nhân gây ra. Bao gồm viêm mũi cấp tính (viêm kéo dài dưới 4 tuần) và viêm mũi mãn tính (kéo dài trên 12 tuần). Nếu không được điều trị sớm, đúng cách bệnh sẽ diễn tiến nặng gây nhiều biến chứng nguy hại.

Cấu tạo chức năng của mũi

Mũi là cửa ngõ đầu tiên của đường thở, không khí qua mũi đi vào phổi. Mũi có cấu tạo gồm: Tháp mũi và hốc mũi.

  • Tháp mũi có khung xương chính mũi, sụn uốn quanh lỗ mũi, ngành lên xương hàm trên và sụn cánh mũi.
  • Hốc mũi có vách ngăn chia thành hốc mũi trái và phải, phía trước có 2 lỗ mũi và phía sau có 2 cửa mũi sau.

cấu tạo của mũi

cấu tạo của mũi

Mũi có 3 chức năng: Hô hấp, ngửi và phát âm.

  • Hô hấp là chức năng chính của mũi. Không khí từ bên ngoài vào sẽ được làm ẩm, sưởi ấm và lọc sạch trước khi đi vào phổi.
  • Niêm mạc ngửi nằm ở tầng trên của hốc mũi, có các tế bào thần kinh cảm giác và khứu giác. Diện tích vùng ngửi này khoảng 2 – 3cm2.
  • Mũi còn tác động đến giọng nói, cộng hưởng và phân tiết âm D, B, P. Vì thế khi bị ngạt mũi người bệnh sẽ khó phát âm những âm này.

Viêm mũi là gì?

Viêm mũi là tình trạng niêm mạc mũi bị viêm kích thích và viêm nhiễm. Triệu chứng phổ biến thường gặp là hắt hơi, chảy nước mũi, nghẹt mũi, có đờm trong cổ họng.

Phân loại

  • Theo nguyên nhân: Được chia thành ba loại gồm viêm mũi nhiễm trùng (nhiễm khuẩn cấp tính và mãn tính), viêm mũi dị ứng và viêm mũi không dị ứng không hoạt động (viêm mũi tự phát, lao động nghề nghiệp, hormone).
  • Theo mức độ bệnh: Viêm mũi cấp tính và viêm mũi mãn tính.

Biến chứng

Viêm mũi thường không quá nguy hiểm. Tuy nhiên nếu nguyên nhân gây bệnh là do virus cúm Reocorona-, Parainfluenza-, Myxovirus, Adeno- … thì có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm.

  • Ho, khó thở
  • Rối loạn tiêu hóa: Nôn mửa, ỉa chảy
  • Viêm màng não, viêm thận, viêm cơ, viêm nội tâm mạc…

Polyp mũi là gì?

 polyp mũi có hình giọt nước, phát triển trên niêm mạc mũi hoặc xoang mũi. Theo thời gian, polyp mũi lớn dần cản trở sự lưu thông của đường hô hấp; gây ra tình trạng khó thở, viêm xoang, mất khứu giác,…

viem-mui-polyp-la-gi

Polyp mũi xảy ra ở tất cả mọi người, nhưng ở người lớn phổ biến hơn ở trẻ nhỏ; nhất là những người đang bị viêm xoang, hen phế quản, cơ địa dị ứng. Ở trẻ nhỏ bị xơ nang cũng dế mắc viêm mũi polyp.

Đặc điểm nổi bật của bệnh viêm mũi polyp là thuốc điều trị có thể làm nhỏ kích thước polyp hoặc loại bỏ. Nhưng cũng có trường hợp bắt buộc phải tiến hành tiểu phẫu mới có thể loại bỏ được. Sau một thời gian, polyp mũi cũng thường tái phát. Tức không thể điều trị được khỏi hoàn toàn viêm mũi polyp mà chỉ có thể làm giảm các triệu chứng bệnh gây ra mà thôi.

Viêm mũi cấp

Bệnh viêm mũi cấp là tình trạng niêm mạc mũi bị viêm dưới 4 tuần. Bệnh thường gặp ở mùa lạnh, song hành cùng với bệnh viêm họng. Đây là bệnh dễ bị lây nhiễm thành dịch khi tiếp xúc với dịch mũi hoặc nước bọt.

viêm mũi

Triệu chứng viêm mũi cấp

  • Sốt cao 38 – 40 độ C
  • Nghẹt mũi, chảy nước mũi. Nước mũi trong sau chuyển xanh vàng
  • Hắt hơi
  • Đau mỏi người, nhức đầu, chán ăn
  • Giảm hoặc mất khả năng khứu giác
  • Niêm mạc mũi đỏ, cuốn dưới quá phát và dịch mũi dọc theo sàn mũi, có khi cả khe giữa
  • Ù tai, ho (nếu dịch mũi nhiều)

Các triệu chứng này giảm dần và bệnh khỏi sau khoảng 1 tuần.

Nguyên nhân viêm mũi cấp

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến viêm mũi cấp tính, trong đó:

  • Virus: Chiếm 60 – 80%.
  • Vi khuẩn: Một số loại vi khuẩn thường gặp gây viêm mũi gồm Hemophilus Influenzae, liên cầu ß tan huyết nhóm A, tụ cầu, phế cầu.
  • Nấm: Rất hiếm gặp.

Yếu tố thuận lợi gây viêm mũi:

  • Cơ địa dị ứng
  • Làm việc trong môi trường ô nhiễm, bụi bẩn
  • Tiếp xúc với những yếu tố vật lý hóa học độc hại

Viêm mũi mãn tính

Viêm mũi cấp nếu không được chữa trị diễn tiến nặng chuyển sang viêm mũi mạn tính. Hoặc tình trạng niêm mạc mũi bị viêm kéo dài hàng tháng (trên 12 tuần) được gọi là viêm mũi mãn tính. Bệnh xảy ra quanh năm, đặc biệt ở hai đối tượng sau:

  • Người có cơ địa dị ứng.
  • Người bị viêm mũi cấp những tế bào biểu mô của niêm mạc mũi biến đổi thành ba hình thái teo, quá phát và xuất tiết.

viêm mũi cấp và mãn tính

Triệu chứng viêm mũi mãn tính

Giai đoạn xung huyết:

  • Nghẹt mũi kéo dài, liên tục
  • Xuất tiết ít
  • Niêm mạc mũi đỏ hoặc tím bầm, cuốn mũi to
  • Nhức đầu, mất ngủ

Giai đoạn xuất tiết:

  • Chảy nước mũi, dịch nhầy hoặc mủ trắng đục, xanh, vàng, gỉ sắt kéo dài hàng tháng
  • Hay tằng hắng, ho có đờm giống với dịch mũi
  • Chảy nước mắt, có thể bị viêm túi lệ
  • Nghẹt mũi
  • Giảm hoặc mất khả năng ngửi
  • Niêm mạc mũi nhợt màu, phù nề
  • Cuốn mũi sưng phù nề
  • Sàn mũi và khe mũi có nhiều dịch xuất tiết

Giai đoạn quá phát

  • Ngạt mũi liên tục, ngày càng tăng
  • Khó thở, thở bằng miệng
  • Giảm hoặc mất khả năng ngửi
  • Xuất tiết ít
  • Viêm họng mãn tính
  • Niêm mạc mũi nhợt màu hoặc thoái hóa, khe giữa có thể bị thoái hóa thành gờ Kauffman.
  • Đuôi cuốn dưới bị thoái hóa như quả dâu

Viêm mũi mãn tính có thể đặc biệt được gọi là trĩ mũi. Người bệnh cảm thấy có mùi thối trong hốc mũi, tắc nghẹt mũi. Đôi khi xì ra mủ có màu vàng mùi hôi thối khó chịu. Khi khám mũi thấy niêm mạc bị teo đét, hốc mũi rộng nhiều vẩy, dễ bóc và có mùi thối.

Để chẩn đoán viêm mũi các bác sĩ thường dựa vào triệu chứng lâm sàng và thăm khám dựa vào những biến đổi của niêm mạc mũi, cấu trúc nằm trong hốc mũi.

Viêm mũi có ảnh hưởng đến mắt không?

Viêm mũi có ảnh hưởng đến mắt không? Câu trả lời là có. Khi bị viêm mũi, dịch nhầy chứa vi khuẩn, vi rút gây bệnh tiết ra thường xuyên, bị ứ đọng trong các xoang dấn đến tình trạng viêm nhiễm một hoặc nhiều xoang cùng lúc. Hốc mắt lại được bao phủ hệ thống nhiều xoang như xoang bướm, xoang sàng, xoang trán, xoang hàm. Như vậy, viêm mũi dễ ảnh hưởng nghiêm trọng đến mắt. Bệnh gây ra các biến chứng ở mắt viêm túi lệ, viêm dây thần kinh thị giác, áp xe mí mắt, viêm tấy ổ mắt.

Cách điều trị viêm mũi

Bệnh viêm mũi nếu không được điều trị sớm và đúng phương pháp sẽ dễ chuyển thành viêm xoang, rất khó chữa trị.

Cách chữa viêm mũi cấp tính

Điều trị toàn thân:

  • Dùng kháng sinh nếu nguyên nhân gây bệnh do vi khuẩn
  • Thuốc chống viêm, giảm đau, hạ sốt
  • Dùng thuốc chống phù nề

Điều trị tại chỗ:

  • Dùng thuốc co mạch, thuốc chống xung huyết
  • Thuốc làm khô và săn niêm mạc
  • Kháng sinh

thuốc chữa viêm mũi cấp và mãn tính

Cách chữa viêm mũi mãn tính

Khi bệnh chuyển sang giai đoạn mãn tính, cách chữa tốt nhất là điều trị nội khoa. Các bác sĩ sẽ sử dụng các loại thuốc gồm:

  • Thuốc chống viêm steroid ở dạng xịt
  • Thuốc chống co mạch

Trường hợp trĩ mũi, sử dụng thêm:

  • Vitamin D trong 3 – 4 tuần
  • Thuốc mỡ chống viêm niêm mạc mũi

Trong một số trường hợp điều trị ngoại khoa hỗ trợ như:

  • Chỉnh hình vách ngăn nếu vách ngăn bị dị hình
  • Viêm mũi quá phát cuốn

Món ăn chữa viêm mũi

Bên cạnh việc sử dụng thuốc, người bệnh cũng có thể sử dụng một số món ăn để cải thiện tình trạng bệnh.

Nếu bị hắt hơi nhiều, chảy nước mũi trong, ngạt mũi thì có thể dùng món cháo thịt bò sẽ giúp giảm xuất tiết, thông mũi giúp dễ thở hơn.

Cách chế biến: Sử dụng 100g thịt bò tươi, 60g gạo tẻ, 60 tỏi, 15g rau thơm. Rửa sạch thịt bò thái miếng, tỏi bóc sạch vỏ trắng rồi đập dập, rau thơm rửa sạch thái nhỏ. Gạo tẻ đem nấu thành cháo, khi chín thêm thịt bò, tỏi vào đun sôi, rồi cho gia vị, rau thơm vào là dùng được. Ăn nóng trong ngày.

Nếu hắt hơi, nghẹt mũi, sổ mũi, đau đầu và đau cổ gáy thì sử dụng món canh cá chép.

Cách chế biến: Dùng 2 đầu cá chép, 15g gừng tươi, 12g bạch chỉ, 12g tân di, 3g tế tân. Đầu cá chép bỏ mang, rửa sạch. Tân di cho vào túi vải, gừng tươi thái thành sợi chỉ, bạch chỉ và tế tân rửa sạch. Cho tất cả nguyên liệu vào nồi ninh với nước trong 2 tiếng. Sau đó thêm gia vị vào, dùng như một món canh, sử dụng trong ngày.

Lấy dây mướp đoạn cách gốc khoảng 1cm nấu với 60g thịt lợn nạc thái nhỏ. Làm món canh này ăn hàng ngày, liên tục 3 liệu trình, mỗi liệu trình là 5 ngày.

Sử dụng 1 óc lợn và 2 quả trứng, đánh đều rồi thêm một ít rượu lâu năm, đường phèn, đem hấp chín. Ăn món ăn này các triệu chứng bệnh viêm mũi dị ứng giảm hẳn.

Trị viêm mũi bằng thuốc nam

Bèo cái

Sử dụng bèo cái chữa viêm mũi là một trong những cách trị bệnh bằng thuốc nam đơn giản nhất. Tuy nhiên khi làm cần phải đúng cách tránh gây ra hiện tượng ngứa da.

beo-cai-chua-viem-mui-di-ung

Cách dùng bèo cái chữa viêm mũi:

Bèo cái rửa sạch, bỏ hết rễ rồi ngâm nước muối, sau đó phơi hoặc sấy cho ráo nước.

Cách 1: Giã nát bèo cái pha thêm với một chút nước ấm, lọc lấy nước cốt và uống.

Cách 2: Giã nát bèo cái, lọc lấy nước cốt, cho thêm 1 ít nước cốt gừng và 1 thìa mật ong, mỗi ngày uống 2 cốc hỗn hợp này.

Cây hoa ngũ sắc

Cây hoa ngũ sắc còn có tên gọi là cây cỏ hôi, cây hoa cứt lợn có tác dụng chống viêm, kháng khuẩn, chống dị ứng, phù nề nên có công dụng chữa viêm xoang, viêm mũi hiệu quả.

Hướng dẫn cách trị viêm mũi bằng thuốc nam từ cây hoa ngũ sắc: Cây hoa ngữ sắc tươi lấy khoảng 100g rửa sạch để ráo nước; sau đó giã nát lọc lấy nước cốt. Dùng bông gòn thấm nước cốt này rồi nhét vào bên lỗ mũi bị đau, để 15 – 20 phút. Lưu ý: Khi áp dụng cách này cần phải vệ sinh mũi sạch sẽ.

tram-oi-tri-viem-hong-hat-khoi-han

Tỏi

Tỏi nổi tiếng là chất kháng sinh tự nhiên có công dụng sát trùng, diệt khuẩn và chống viêm nhiễm; trị viêm mũi, viêm họng và viêm xoang hiệu quả. Bên cạnh đó, trong tỏi còn nhiều khoáng chất, vitamin giúp cho cơ thể tăng cường sức đề kháng; phòng ngừa nhiều bệnh lý.

Hướng dẫn cách trị viêm mũi bằng thuốc nam từ tỏi: Tỏi bóc vỏ sạch ngâm với rượu trắng nguyên chất, sau 15 ngày chuyển sang màu vàng là có thể đem ra uống. Mỗi ngày uống 1 chén nhỏ trước khi ăn cơm, sau 1 tuần triệu chứng viêm mũi giảm hẳn. Ngoài ra, có thể ăn sống tỏi cũng có công dụng trị viêm mũi hiệu quả.

toi-thuoc-tri-ho

Ké đầu ngựa

Quả ké đầu ngựa công dụng chống viêm, kháng khuẩn, giảm ho, giảm đau, chống dị ứng nên được dùng là vị thuốc chữa trị nhiều bệnh lý, viêm mũi là một trong số đó.

Bài thuốc trị viêm mũi từ quả ké đầu ngựa: quả ké rửa sạch, để khô ráo nước đem sao ngả sang màu xám, rồi tán thành bột mịn, dùng 4g bột pha với nước uống, 3 lần/ngày. Áp dụng bài thuốc trị viêm mũi bằng thuốc nam từ quả ké đầu ngựa khoảng 2 – 3 tuần sẽ thấy triệu chứng bệnh thuyên giảm. Sau đó nghỉ vài ngày, tiếp tục sử dụng thêm 1 – 2 liệu trình tương tự bệnh giảm hẳn và ngăn ngừa tái phát trở lại hiệu quả.

ke-dau-ngua-tri-viem-xoang-mu-xanh

Ngải cứu

Ngải cứu chữa viêm mũi không còn xa lạ với nhiều người, tuy nhiên cách sử dụng để hiệu quả nhất không phải ai cũng biết. Cách sử dụng ngải cứu trị viêm mũi dị ứng: Dùng 100g ngải cứu, chỉ lấy ngọn non và lá, rửa sạch rồi phơi khô ở nơi có gió nhẹ, mắt mẻ để héo bớt. Sau đó đen giã lá cho tơi ra, rồi cuốn vào một miếng giấy nhỏ thành hình điếu thuốc rồi hơ trên một số huyệt đỉnh đầu.

Lưu ý: Cách trị viêm mũi bằng thuốc nam từ ngải cứu này cần cẩn thận không dễ bị cháy tóc và cần tham khảo thêm ý kiến của danh y để có được cách dùng đúng nhất.

Nghệ

Trong nghệ có chứa chất chống oxy hóa mạnh mẽ và chất chống viêm tăng cường miễn dịch hiệu quả. Sử dụng nghẹ trị viêm mũi sẽ giúp làm giảm nhanh triệu chứng như ho, hắt hơi, tắc nghẽn,…

Cách thực hiện: Trộn bột nghệ với mật ong nguyên chất là dùng được. Mỗi ngày 1 muỗng cà phê. Dấu hiệu bệnh nhanh chóng biến mất; hệ miễn dịch của người bệnh được tăng cường.

trị viêm mũi bằng thuốc nam

Lá lốt

Đây là cây thuốc nam chữa viêm mũi đơn giản, hiệu quả rất cao. Người bệnh áp dụng cách chữa này vừa có tác dụng trị bệnh, vừa ngăn ngừa viêm mũi tái phát lại.

Cách làm: Rửa sạch lá lốt bằng nước muối, để ráo nước. Tiếp đó xay nhỏ lấy nước cốt. Sử dụng nước cốt lá lốt nhỏ vào mũi mỗi ngày 2 lần. Lưu ý, trước khi nhỏ nước thuốc người bệnh cần vệ sinh mũi sạch sẽ bằng nước muối sinh lý.

Kim ngân hoa

Cây kim ngân là cây thuốc nam đặc trị viêm mũi hiệu quả, được sử dụng phổ biến. Tất cả bộ phận của cây đều có thể sử dụng làm thuốc; nhưng hoa của kim ngân có tác dụng cao nhất nên thường được sử dụng riêng.

Trong Đông y, kim ngân hoa là vị thuốc có vị ngọt, tính hàn; có tác dụng giải đọc, ức chế khả năng hoạt động của virus, vi khuẩn. Nó còn có công dụng kháng viêm, giảm các triệu chứng xuất tiết cực hiệu nghiệm. Do đó, kim ngân hoa được dùng trị viêm mũi rất tốt.

trị viêm mũi bằng thuốc nam

Tân di

Là loại thảo mộc có công dụng chữa trị được nhiều bệnh, trong đó có viêm mũi. Một vài nghiên cứu khoa học chỉ ra, tân di có tác dụng giảm đau, kháng viêm; tăng cường lưu thông máu và ức chế sự phát triển của vi khuẩn như trực khuẩn lỵ, liên cầu khuẩn tuyp A,…

Theo y học cổ truyền, tân di có vị cay, tính ấm, thông khiếu và tán phong nhiệt thượng, trị viêm mũi. Để hiệu quả trị bệnh tốt nhất nên kết hợp với một số vị thuốc khác.

Chữa viêm mũi bằng thuốc dân gian

Nhỏ nước muối sinh lý rửa mũi

Nước muối có tính sát khuẩn giúp loại bỏ vi khuẩn, bụi bẩn, virus gây viêm mũi. Hàng ngày, người bệnh dùng nước muối sinh lý 0,9% rửa mũi khoảng 3 lần. Đây là cách chữa viêm mũi bằng thuốc dân gian đơn giản, lâu dài nhất.

Xông hơi

Sau khi rửa mũi bằng nước muối sinh lý, để đạt được hiệu quả chữa viêm mũi cao nhất, bạn nên tiếp tục thực hiện biện pháp xông hơi.

Cho nước sôi vào bát lớn, có thể nhỏ thêm vài giọt tinh dầu hương thảo, bạch đàn hoặc bạc hà vào, sau đó lấy khăn trùm lại, hít hơi nước bốc lên khoảng 5 – 10 phút.

chữa viêm mũi bằng thuốc dân gian

Gừng

Gừng có chữa hoạt chất histamine có tính kháng viêm, chống khuẩn, tăng cường hệ miễn dịch, giảm nhanh biểu hiện của viêm mũi.

Cách sử dụng: Gừng rửa sạch, thái mỏng rồi đem bỏ xay nhỏ, thêm 1 miếng quế, sau đó cho tất cả vào 1 cốc nước sôi, để trong 5 phút cho thêm một ít nước chanh, mật ong. Uống trà gừng này hàng ngày, mỗi ngày 3 cốc, bệnh viêm mũi dị ứng sẽ khỏi hẳn.

Sáp ong rừng

Đây cũng là một cách chữa viêm mũi bằng thuốc dân gian làm giảm ho, triệu chứng của viêm mũi dị ứng và bệnh đau họng.

Cách làm lấy 1 miếng sáp ong rừng nhai nát, nuốt nước rồi nhả bã đi. Thự chiện hàng ngày, 2 – 3 lần/ngày.

Hạt gấc

Dùng 20 – 25 hạt gấc, nướng lên đến khi sém đen phần vỏ, sau đó giã nhỏ hạt gấc. Cho vào ngâm với rượu trắng nguyên chất, một ngày sau là có thể đem ra sử dụng. Lấy tăm bông chấm dung dịch rượu ngâm hạt gấc rồi bôi lên sống mũi. Cách chữa viêm mũi bằng thuốc dân gian hạt gấc giúp giảm sưng đau, nghẹt mũi, chảy mũi do bệnh gây ra.

chữa viêm mũi bằng thuốc dân gian

Gừng tươi, giấm và củ hành

Gừng, hành chọn già, đem rửa sạch gừng, hành bóc vỏ đem giã nát, trộn với giấm, sau đó thêm 1 bát nước sôi vào. Khi hơi nước bốc lên thì hít vào. Hít sâu, đều liên tục trong khoảng 10 phút.

Hoắc hương

Trong Đông y, hoắc hương có tác dụng kháng khuẩn, kìm hãm sự phát triển của các loại vi khuẩn có hại. Kết hợp hoắc hương với mật lợn để dùng trị viêm mũi rất tốt.

Cách dùng: Dịch mật lợn ra, lọc loại sỏi và cặn; cô cách thủy hoặc sấy để giảm lượng nước thành dạng sền sệt. Giữ nhiệt độ sấy 60 – 70 độ C, sấy ở nhiệt độ cao mật lợn sẽ bị cháy. Lá và thân hoắc hương rửa sạch, sấy khô tán thành bột.

Sử dụng 120g bột hoắc hương trộn đều với mật lợn lượng vừa đủ để vo viên. Mỗi ngày uống 2 lần, 3g/lần với nước ấm. Dùng thuốc đều đặn, thường xuyên khoảng 2 – 4 tuần, triệu chứng bệnh biến mất.

Kinh giới tuệ

Là phần nụ hoa của cây kinh giới; có tác dụng chữa viêm mũi, viêm xoang hiệu quả; bởi có khả năng chống dị ứng, tiêu độc, giảm ngứa.

Cách dùng: Dùng kinh giới tuệ sống, rễ bạch chỉ lượng như nhay, phơi khô và tán bột. Uống mỗi ngày 2 lần, mỗi lần 4 – 8g với nước chè nóng để ra mồ hôi.

Trên đây là thông tin bổ ích về bệnh viêm mũi cấp và mãn tính. Mong rằng những kiến thức sức khỏe được chia sẻ này hữu ích cho bạn đọc. Hãy chia sẻ để mọi người cùng biết đến, giúp bảo vệ sức khỏe của mình và gia đình tốt hơn nhé!



Với nhiều năm làm việc và tìm hiểu về các bệnh hô hấp, tôi đã chia sẻ nhiều kinh nghiệm sức khỏe hữu ích cho mọi người. Nhờ vậy mà mọi người được trang bị những kiến thức cần thiết giúp bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình tốt hơn.


Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *