Viêm họng là gì? Nguyên nhân, triệu chứng, cách điều trị

Viêm họng là bệnh hô hấp phổ biến, thường gặp nhất khi thời tiết trở lạnh, giao mùa. Bệnh có thể tự khỏi sau 1 tuần nếu được chăm sóc tốt. Cùng tìm hiểu những thông tin cần biết về bệnh viêm họng trong bài viết này nhé!

Viêm họng là gì?

Viêm họng tiếng anh là sore throat, là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp phổ biến, gây đau rát cổ họng. Khi bị viêm họng niêm mạc hầu họng bị tổn thương, viêm nhiễm. Bệnh viêm họng gồm 2 thể là cấp tính và mãn tính.

Theo thống kê, viêm họng do virus chiếm đến 80%. Còn lại là viêm họng do vi khuẩn, nấm, chất kích thích gây ra.

Viêm họng

Phân loại viêm họng

Bao gồm: Viêm họng cấp, viêm họng mãn tính, giả mạc, xung huyết, đỏ, trắng, viêm họng do trào ngược dạ dày…

Viêm họng giả mạc

Loại viêm họng này chỉ chiếm 2 – 3%, tuy nhiên người bệnh cần phải cực kỳ chú ý vì có thể là viêm họng bạch cầu (đây là bệnh lý được cảnh báo là cực kỳ nguy hiểm).

Nguyên nhân

  • Do vi khuẩn liên cầu, nhất là liên cầu khuẩn tan huyết nhóm A. Loại vi khuẩn này có khả năng lây nhiễm từ người bệnh sang người bình thường qua đường nước bọt một cách dễ dàng.
  • Hiếm gặp hơn là do hội chứng tăng bạch đầu đơn nhân nhiễm trùng và bạch hầu.

Triệu chứng

Dấu hiệu dễ nhận biết bị viêm họng giả mạc là:

  • Biểu hiện toàn thân: sốt cao 39 độ C, rét run có khi ớn lạnh, đau đầu, người mệt mỏi, nhợt nhạt.
  • Triệu chứng cơ năng: đau họng, khi nuốt bị đau, có thể nhói cả lên tai.
  • Biểu hiện thực thể:
    • Hai amindan to đỏ thẫm, các khe bị giãn ra và có lớp bựa trắng bao phủ ở miệng khe.
    • Lớp bựa dày, dai, lan rộng, bám chặt vào niêm mạc của họng, amindan. Đầu tiên lớp bựa có màu trắng kem sau chuyển thành màu vàng xám. Một vài trường hợp lớp giả mạc này lan xuống thanh quản gây khó thở.
    • Kèm theo là các hạch ở vùng sau góc hàm bị sưng to và gây đau, khó chịu cho người bệnh.
viêm họng giả mạc có nguy hiểm không

Viêm họng giả mạc có nguy hiểm không?

Viêm họng giả mạc thường kéo dài khoảng 10 ngày là khỏi hẳn. Tuy nhiên, nếu bệnh không được điều trị sớm có thể xảy ra nhiều biến chứng nguy hiểm như:

  • Viêm thận.
  • Thấp tim.
  • Bệnh Osler.
  • Viêm xoang, viêm tai, viêm tấy xung quanh amidan.
  • Viêm thanh quản.

Do đó, có thể trả lời câu hỏi “Viêm họng giả mạc có nguy hiểm không?” thành 2 trường hợp:

  • Không nguy hiểm khi chữa trị viêm họng giả mạc kịp thời.
  • Rất nguy hiểm nếu để lâu, không chữa trị bệnh.

Viêm họng trắng

Là hiện tượng niêm mạc vòm họng bị bao bọc bởi môt lớp bựa trắng. Bao gồm: Viêm họng có màng giả, viêm họng bựa trắng, viêm họng mụn nước, viêm họng hecpect (mụn rộp).

Viêm họng trắng hay bựa trắng có nguy hiểm không?

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Ngọc Dinh, nguyên Giám đốc Bệnh viện Tai Mũi Họng TW: Viêm họng bựa trắng hay viêm họng do liên cầu là bệnh viêm họng cấp nặng. Bệnh rất nguy hiểm, có thể gây ra các biến chứng:
  • Thấp tim
  • Viêm khớp
  • Viêm thận…

Do đó, viêm họng trắng cần được phát hiện và điều trị kịp thời. Khi khám sẽ thấy toàn bộ niêm mạc họng có giả mạc màu trắng bao phủ toàn bộ họng hoặc bề mặt amidan.

Nguyên nhân, triệu chứng

Nguyên nhân gây bệnh là do vi khuẩn liên cầu; đặc biệt là liên cầu khuẩn tan huyết ß nhóm A. Loại vi khuẩn này dễ dàng lây truyền bằng đường nước bọt.

Triệu chứng thường rầm rộ, người bệnh sốt cao 38 – 39 độ C có rét run hoặc ớn lạnh. Người mệt mỏi rõ rệt, nhức đầu; đau họng khiến nuốt đau và nhói lên tai.

Nguyên nhân viêm họng

Virus, vi khuẩn là nguyên nhân chính gây viêm họng. Loại vi khuẩn gây viêm họng là streptococcus pyogenes và streptococcus nhóm A. Ở người lớn có đến 10% viêm họng là do nhiễm trùng liên cầu khuẩn gây ra.

Bên cạnh, vi khuẩn, virus, bệnh viêm họng cũng có thể do những nguyên nhân sau:

  • Không khí nóng và bí có thể khiến cổ họng bị ngứa, khó chịu. Hít thở không khí này thường xuyên sẽ gây nghẹt mũi, viêm họng.
  • Dị ứng: Nấm mốc, bụi bẩn, phấn hoa có thể là nguyên nhân khiến bạn bị viêm họng.
  • Chất kích thích: Tiếp xúc với không khí ô nhiễm, hóa chất độc hại trong thời gian dài. Hoặc thường xuyên uống bia rượu, đồ ăn cay nóng gây kích ứng cổ họng.
  • Bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GRED): Axit trong dạ dày trào ngược tràn vào thực quản gây khó chịu cổ họng.
  • Nhiễm trùng cổ họng xảy ra ở những người có hệ thống miễn dịch suy yếu.
  • Khối u: Các khối u ở thanh quản, cổ họng hoặc lưỡi có thể là nguyên nhân gây viêm họng. Kèm theo đó là các triệu chứng khàn giọng, thở dốc, khó nuốt, u ở cổ họng, nước bọt lẫn máu.

Nguy cơ dễ mắc viêm họng

Đối tượng

Tất cả mọi người đều dễ bị viêm họng, không kể giới tính, tuổi tác. Nhưng trẻ nhỏ từ 5 – 15 tuổi là đối tượng dễ bị viêm họng nhất.

Yếu tố tăng nguy cơ

Nhiều yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh viêm họng có thể bạn chưa biết. Bao gồm:

  • Tuổi tác: Trẻ em, thanh thiếu niên dễ bị viêm họng hơn so với người lớn.
  • Dị ứng: Bị dị ứng theo mùa, dị ứng với phấn hoa, bụi bẩn, nấm mốc hoặc lông động vật nuôi trong nhà.
  • Khói thuốc lá: Những người thường xuyên hút thuốc lá hoặc tiếp xúc với khói thuốc lá có thể bị kích thích cổ họng gây bệnh. Đồng thời, sử dụng thuốc lá, sản phẩm thuốc lá còn làm tăng nguy cơ bị ung thư miệng, thanh quản, cổ họng.
  • Tiếp xúc với hóa chất độc hại cũng gây kích ứng cổ họng, dễ bị viêm họng.
  • Nơi có nhiều vi khuẩn, virus: Vi khuẩn và virus dễ dàng lây lan ở những nơi đông người.
  • Bị nhiễm trùng xoang nghiêm trọng. Chất nhầy do xoang giúp kiểm soát được độ ẩm, nhiệt độ của không khí khi lưu thông vào phổi. Chất nhầy xoang sẽ chảy vào mũi thông qua kênh nhỏ. Nếu xoang bị nhiễm trùng quá trình này bị tắc nghẽn gây viêm họng.
  • Hệ miễn dịch yếu dễ bị nhiễm trùng hơn. Hệ miễn dịch yếu thường do nhiễm HIV, chế độ ăn uống không hợp lý, đang hóa trị liệu, căng thẳng và đang điều trị steroid.

viêm họng

Triệu chứng dấu hiệu viêm họng

Tùy thuộc vào nguyên nhân gây viêm họng mà có những triệu chứng riêng biệt. Dưới đây là những triệu chứng viêm họng chung thường gặp:

  • Đau rát cổ họng
  • Nhức đầu
  • Sốt
  • Nổi hạch bạch huyết ở cổ
  • Phát ban ở da
  • Đau cơ, đau khớp

Viêm họng gặp bác sĩ khi nào?

Bệnh viêm họng sẽ tự khỏi trong 1 tuần mà không cần dùng thuốc nếu được chăm sóc tốt. Nếu tình trạng bệnh viêm họng, sốt không khỏi dù được chữa trị thì cần đến gặp bác sĩ.

Trẻ bị viêm họng đến gặp bác sĩ khi: Có dấu hiệu khó nuốt, khó thở, nước bọt lẫn máu.

Người lớn bị viêm họng đến gặp bác sĩ ngay lập tức nếu có các triệu chứng sau:

  • Đau họng kéo dài hơn một tuần.
  • Đau khớp quai hàm, đau tai.
  • Sốt cao trên 38 độ C, phát ban.
  • Khó thở, khó nuốt, khó há rộng miệng.
  • Nổi hạch ở cổ.
  • Có máu ở trong đờm hoặc nước bọt.
  • Khàn giọng hơn 2 tuần.

Viêm họng kèm sốt cần đến bệnh viện gặp bác sĩ ngay vì có thể là dấu hiệu của tình trạng bệnh nghiêm trọng hơn. Chẳng hạn như:

  • Viêm nắp thanh quản: Đây là tình trạng sụn mô trong cổ họng, sau lưỡi bị viêm. Nếu không được điều trị đúng thì sẽ xảy ra những vấn đề về đường thở.
  • Áp xe quanh amidan: Tình trạng dịch mủ sưng lên giữa phần sau amidan và họng trên.
  • Tăng bạch cầu đơn nhân nhiễm khuẩn: Nguyên nhân do bị nhiễm virus Epstein Barr. Triệu chứng điển hình là sưng hạch bạch huyết, đau họng và sốt.

viêm họng

Cách chữa viêm họng hiệu quả

Chẩn đoán viêm họng bằng những kỹ thuật y tế nào?

Thông thường, bác sĩ chẩn đoán viêm họng qua hỏi bệnh sử và tiến hành khám lâm sàng ở vùng tai mũi họng. Đa số các trường hợp viêm họng không cần phải thực hiện thêm xét nghiệm.

Trường hợp nghi ngờ bị viêm họng do vi khuẩn liên cầu, bác sĩ sẽ tiến hành xét nghiệm dịch trong cổ họng.

Có thể xét nghiệm máu nếu như bác sĩ chẩn đoán bị viêm họng do tăng bạch cầu đơn nhân trong máu.

Các biện pháp điều trị viêm họng hiệu quả

Viêm họng thường tự khỏi sau một tuần nếu được chăm sóc đúng cách. Bác sĩ cũng có thể kê thuốc chứa paracetamol nhằm giảm đau và hạ sốt.

Bác sĩ kê đơn thuốc kháng sinh (penicillin) nếu viêm họng do nhiễm khuẩn. Kháng sinh không có tác dụng khi nguyên nhân gây bệnh là do nhiễm siêu vi.

Bên cạnh đó, nhiều nghiên cứu cũng đã chỉ ra rằng uống nước ấm, nước chanh pha với mật ong cũng có tác dụng trị viêm họng.

Xông mũi họng

Là phương pháp giúp người bệnh viêm họng dễ thở hơn; đồng thời giảm thiểu tình trạng viêm họng mãn tính trong thời gian ngắn. Chỉ cần thực hiện xông mũi họng 3 – 4 ngày, triệu chứng bệnh giảm rõ rệt.

Bổ sung dưỡng chất cần thiết cho cơ thể

Những người bị viêm họng mãn tính nên uống nhiều nước, nhất là nước ấm để cuống trôi vi khuẩn ở cổ họng và tăng độ ẩm. Bên cạnh đó cần bổ sung các chất cần thiết cho cơ thể. Ăn nhiều hoa quả chứa vitamin A, C, D rất tốt cho cơ thể.

Tỏi

Trong tỏi có chứa kháng sinh tự nhiên rất mạnh là allicin. Loại kháng sinh này giúp tiêu diệt vi khuẩn gây viêm họng mạn tính. Người bệnh chỉ cần ngậm 1 tép tỏi sống khoảng 5 – `10 phút khi thất cổ họng bị ngứa. Hoặc có thể giã nát tỏi, thêm mật ong và chút nước vào; đun thành hỗn hợp sánh mịn. Uống siro tỏi này mỗi ngày, trong một thời gian ngắn sẽ khỏi viêm họng mãn tính.

Viêm họng mãn tính có gây ung thư

Tỏi chữa viêm họng mãn tính ngừa ung thư vòm họng

Uống trà mật ong

Mật ong nổi tiếng là món ăn giàu dinh dưỡng, chứa nhiều vitamin có lợi. Không những thế, nó còn giúp tương cường hệ miễn dịch cho cơ thể, chống nhiễm trùng cực hiệu nghiệm.

Để giảm viêm họng mãn tính, có thể pha tách trà nóng, thêm 1 thìa cà phê mật ong vào; rồi thêm 1/2 quả chanh vắt. Chanh đóng vai trò là chất làm se, có tác dụng giúp màng nhầy co lại. Vì thế, món trà chanh, mật ong sẽ tăng hiệu quả gấp đổi trong việc bảo vệ cổ họng.

Chữa viêm họng bằng lá cây

Lá bạc hà

Lấy 2 – 3 lá bạc hà, rửa sạch. Sau đó nhai dập và ngậm nuốt nước từ từ. Mỗi lần thực hiện vài lần.

Cách chữa viêm họng thanh quản

Cách chữa viêm họng thanh quản bằng lá bạc hà

Lá rẻ quạt

Sử dụng 1 lá rẻ quạt và 2g muối. Rửa sạch lá rẻ quạt, nhai dập, ngậm với vài hạt muối; khi nào nóng họng thì nhả ra. Mỗi ngày ngậm 1 – 2 lần, có thể nuốt nước.

Hoặc: Dùng 1 lá rẻ quạt và 1 lát gừng tươi. Rẻ quạt rửa sạch, để ráo rồi cùng nhai ngậm với gừng; nuốt nước bỏ bã. Mỗi ngày thực hiện 4 – 5 lần.

Lá húng chanh

Lấy 30g lá húng chanh, rửa sạch bằng nước đun sôi để nguội. Sau đó cho thêm vài hạt muối rồi nhai dập và nuốt nước dần.

Hoặc: Dùng 3 lá húng chanh và 3 miếng sơn đậu căn, nhai nuốt nước bỏ bã. Mỗi ngày thực hiện ngày 5 – 6 lần.

Hoặc: Lấy 20g lá húng chanh tươi, rửa sạch, thái nhỏ và 20g đường phèn. Cho lá húng chanh thái nhỏ và đường phèn vào bát đem hấp cách thủy. Chắt lấy nước thuốc, uống từ từ. Bã húng chanh trong miệng mút lấy nước. Thực hiện mỗi ngày 1 – 2 lần, trong 3 – 5 ngày sẽ thấy triệu chứng viêm họng thanh quản giảm hẳn.

Đối với trẻ em khó uống thuốc thì có thể sử dụng vài lá húng chanh, rửa sạch; giã nhỏ với đường phèn; đem hấp vào nồi cơm. Cho bé ngậm và uống 2 – 3 lần/ngày.

Cỏ lưỡi mèo

Cách chữa viêm họng thanh quản bằng lá cỏ lưỡi mèo rất đơn giản. Người bệnh chỉ cần dùng vài lá cỏ lưỡi mèo tươi rửa sạch; sau đó nhai ngậm với một ít muối tình trạng họng sưng đỏ sẽ biến mất.

Lá chua me đất

Dùng 50g lá chua me đất cùng 2g muối. Rửa sạch lá chua me đất, nhai với muối, ngậm rồi nuốt từ từ. Mỗi ngày thực hiện 3 – 4 lần.

cách chữa viêm họng thanh quản

Cách chữa viêm họng thanh quản bằng lá chua me đất

Ngải cứu non

Cách chữa viêm họng thanh quản bằng ngải cứu non rất hiệu quả. Người bệnh chỉ cần chọn những lá ngải cứu non; đem rửa sạch với nước rồi nhay 2 – 3 lần/ngày. Áp dụng thường xuyên, liên tục trong khoảng 5 ngày triệu chứng viêm họng thanh quản biến mất hoàn toàn.

Rau diếp cá

Sử dụng một nắm lá diếp cá, rửa sạch với nước, để ráo. Tiếp đến, xay nhuyễn hoặc giã nhỏ, lọc lấy nước cốt diếp cá. Cuối cùng, pha nước cốt thu được với một ít nước ấm rồi uống từ từ. Mỗi ngày thực hiện 2 lần, liên tục trong khoảng 4 – 5 ngày là bệnh viêm họng thanh quản thuyên giảm hẳn.

Hoặc có thể dụng 50g lá diếp cá cùng với 20g cam thảo đất. Rửa sạch cho vào sắc với nước. Dùng để uống hàng ngày. Áp dụng cách chữa viêm họng thanh quản này đều đặn 2 – 3 ngày, cổ họng đỡ đau và các triệu chứng bệnh dần biết mất.

Viêm họng uống thuốc gì?

Thuốc giảm đau

Bệnh viêm họng do virus gây ra thường không cần phải điều trị, bệnh sẽ khỏi trong 5 – 7 ngày. Nhưng để giảm sự khó chịu do bệnh gây ra cần sử dụng thuốc giảm đau như paracetamol và ibuprofen. Đặc biệt trong trường hợp viêm họng sốt ở trẻ em.

Khi sử dụng thuốc giảm đau trị viêm họng, cần lưu ý những điều sau:

  • Đọc kỹ hướng dẫn trước khi sử dụng, dùng đúng liều lượng tránh quá liều.
  • Trẻ dưới 16 tuổi tuyệt đối không sử dụng thuốc aspirin.
  • Dùng thuốc paracetamol thay thế trong trường hợp viêm họng ở trẻ em hoặc ở những người không dùng được ibuprofen.

viêm họng

Kháng sinh

Thuốc kháng sinh được chỉ định dùng trong trường hợp viêm họng do vi khuẩn gây ra. Khi sử dụng kháng sinh, người bệnh cần tuyệt đối tuân thủ theo chỉ định của bác sĩ, cần phải:

  • Uống đủ liều lượng theo đúng phác đồ điều trị, mặc dù các triệu chứng viêm họng đã được cải thiện.
  • Không được tự ý ngưng sử dụng thuốc kháng sinh khi chưa hỏi ý kiến của bác sĩ chuyên khoa.

Điều này sẽ giúp ngăn chặn sự lây lan của vi khuẩn sang những bộ phận khác của cơ thể. Nếu không may xảy ra lây nhiễm ở trẻ bị viêm họng do vi khuẩn streptococcus, trẻ có nguy cơ rất cao bị viêm thận và sốt thấp khớp.

Chế độ sinh hoạt và cách phòng ngừa viêm họng

Để kiểm soát và hạn chế bệnh viêm họng diễn tiến, người bệnh cần phải:

  • Vệ sinh răng miệng, hầu họng sạch sẽ. Súc miệng bằng nước muối sinh lý hoặc nước muối ấm hàng ngày.
  • Uống nhiều nước ấm, 2 – 2,5 lít/ngày. Không uống nước lạnh, nước đá.
  • Không uống bia rượu, đồ uống có cồn.
  • Rửa tay sạch sẽ trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và khi tiếp xúc với người bệnh.
  • Không hút thuốc lá, tránh tiếp xúc với khói thuốc, hạn chế tiếp xúc với môi trường ô nhiễm.
  • Không dùng chung đồ dùng sinh hoạt, thức ăn với người khác, tránh lây nhiễm bệnh cho người đó.
  • Tránh xa những nguồn gây dị ứng

Viêm họng là bệnh hô hấp thường gặp, bất cứ ai cũng có thể mắc phải vài lần. Khi có dấu hiệu triệu chứng của viêm họng hãy đến gặp bác sĩ để được thăm khám và có cách điều trị phù hợp. Nhờ vậy mà đẩy lùi được bệnh một cách nhanh chóng.



Với nhiều năm làm việc và tìm hiểu về các bệnh hô hấp, tôi đã chia sẻ nhiều kinh nghiệm sức khỏe hữu ích cho mọi người. Nhờ vậy mà mọi người được trang bị những kiến thức cần thiết giúp bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình tốt hơn.


Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *